Biblioteka! Labirynt pełen zakamarków historii, sztuki, nauki i religii. W 1733 r. ten przedstawiciel jednego z najpotężniejszych rodów na Śląsku, dokumentem fundacyjnym zobowiązał swych potomków do stałego powiększania jej zasobów. I czego tam nie było! Poza książkami, których w połowie XIX w. było już 80 tysięcy tomów, mapami, znalazł się np. słynny „rewers pilzneński”, czyli dokument, który posłużył cesarzowi Ferdynandowi II Habsburgowi za główny dowód zdrady Hansa Ulricha Schaffgotscha i skazanie go na śmierć. Atmosferę pałacu Schaffgotschów tworzyła także zbrojownia, a w niej szabla inkrustowana kością słoniową i kamieniami szlachetnymi – podarunek spod Wiednia od Jana III Sobieskiego. Znajdowały się tutaj również zbiory numizmatyczne, ornitologiczne oraz kolekcja motyli, cieszące się ogromnym zainteresowaniem.

Pałac Schaffgotschów w swym obecnym kształcie wzniesiony na miejscu starszych budowli w latach 1783-1788 nie był więc zwykłym pałacem. Robił i nadal robi wrażenie swoją 21-osiową fasadą o długości 80 m z dwoma ryzalitami zwieńczonymi kartuszami z herbem Schaffgotschów. Ujmował pięknem wnętrz, zwłaszcza tzw. sali balowej, zdobionych delikatnymi sztukateriami. Ale podziwiany był przede wszystkim dla swych zbiorów właśnie, które po II wojnie światowej zostały rozproszone, a tylko częściowo zachowane choćby w miejscowym Muzeum Przyrodniczym. Dziś w pałacu mieści się Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny Politechniki Wrocławskiej, w jego eleganckich wnętrzach odbywa się także szereg koncertów, spotkań literackich i spektakli.

Źródło: Opracowania Urzędu Miasta Jelenia Góra